post nr 36: genealogie Grietje Wikker

GENEALOGIE GRIETJE WIKKER (noot 1) 1775-1837

Echtgenote van Berend van den Berg

1. Grietje Wikker (noot 2), d.v. Roelof Hendriks Wikker en Jantje Wolters, ged. 15-10-1775 Hoogeveen, overl. 24-06-1837 Buiten Hofstraat (wijk 4) 109 Kampen.

Getr. (1) 07-06-1802 Kampen (Broederkerk) met Berend van den Berg (overl. 09-09-1824 Kampen), woonde ten tijde van het overlijden van Berend Groenstraat 55.

Getr. (2) 21-02-1828 Kampen met Jan Willem Hubach, ged. 05-06-1774 Kampen, overl. 1836 Kampen, weduwnaar van Geesje van de Wetering (overl. 1824), mandenmaker.

Kinderen van Berend en Grietje, alle geboren te Kampen:

Jan Hermen, ged. 18-07-1802, overl. 24-11-1839 Zwolle, getr. met Maria Vos.

Roelof, geb. 10-12-1804, begr. 24-12-1804 Kampen.

Roelof, geb. 24-03-1806, overl. 19-04-1873 Kampen, getr. met Antonia Hofman.

Karel, geb. 31-07-1809, overl. 28-02-1884 Kampen, getr. met Maria van Ommen.

Jan, geb. 29-10-1813, getr. met Alberdina van Lent.

Bijzonderheden

Grietje woonde voor haar huwelijk te Hattem. In de akte van haar eerste huwelijk wordt zij als arbeidster genoemd, in de huwelijksakte van haar zoon Roelof (1827) en in die van haar zoon Karel (1828) als werkvrouw, in die van haar zoon Jan (1837) als spinster. In de huwelijksakte van haar zoon Karel is vermeld dat zij niet kan schrijven.

2. Roelof Hendriks Wikker, z.v. Hendrik Roelofs en Maria Korte, ged. 14-10-1742 Hoogeveen, overl. ca. 1778 Hoogeveen, getr. ca. 1762 met Jantje Wolters.

3. Jantje/Jentje Wolters, d.v. Wolter Stevens en Jantien Derks, ged. 03-03-1737 Hoogeveen, overl. 1781/2 (noot 3). Na het overlijden van Roelof is Jantje getr. ca. 1780 met Wolter Schoneveld, ged. 15-08-1734 Delden, overl. als weduwnaar van Jantje Roelofs Wikker 02-12-1813 Hoogeveen, Armwerkhuis, volgens opgave oud 80 jaar.

Kinderen van Roelof en Jantje, alle gedoopt te Hoogeveen:

Jantjen Wikker (noot 4), ged. 28-08-1763, overl. 12-09-1836 Hoogeveen, getr. met Jan de Weert, z.v. Hendrik Jans de Weert en Geesjen Jans, ged. 05-07-1767 Hoogeveen, overl. 09-02-1830 Hoogeveen, heideplukker.
Maria [Wikker], ged. 29-09-1765, overl. voor de geboorte van de volgende dochter Maria.

Hendrik Wikker (noot 5), ged. 16-03-1768, overl. 27-11-1825 Meppel, getr. 19-06-1799 Meppel met Berendina Loos, d.v. Andries Loos en Femmechien Roelofs Vennink, overl. 07-03-1852 Meppel, schipper en dagloner.

Maria [Wikker], ged. 13-10-1771 [1770?] (noot 6), overl. voor 07-09-1782.

Wolter [Wikker] (noot 7), ged. 22-03-1772 overl. voor 07-09-1782.

Femmegjen [Wikker] (noot 8), ged. 16-10-1774 overl. voor 07-09-1782.

Grietje Wikker, ged. 15-10-1775 [zie nr. 1].

Bijzonderheden

Op 09-09-1780 wordt Albert Jans Veld, die getr. was met Aaltje Roelofs [zie bij kinderen van 8 en 9], benoemd tot medemomber over de kinderen van Roelof en Jantje (noot 9). Voordien was Roelof dus overleden.

Op 07-09-1782 wordt Egbert Klaas Snippe benoemd tot hoofdmomber over de drie onmondige kinderen van Roelof Hendrik Wikker en Jentje Wolters (noot 10).Voordien waren overleden Jantje en haar kinderen Maria, Wolter en Femmegjen.

Blijkens het momberprotocol van 07-09-1782 was Jantje getr. met Wolter Schoneveld (noot 11).

4. Hendrik Roelofs, z.v. Roelof en Jentje, ged. 30-01-1718 Hoogeveen, getr. ca. 1741 met Maria Korte. Hij wordt bij de doop van het derde kind ‘de Wikker’ genoemd, bij de doop van de navolgende kinderen Wikker.

5. Maria Korte, d.v. Hendrik Jans Cort en Grietien Geerts, ged. 27-09-1722 Hoogeveen.

Kinderen van Hendrik en Maria, alle gedoopt te Hoogeveen:

Roelof Hendriks, ged. 14-10-1742, overl. 1774 [zie nr. 2].

Grietjen Hendriks, ged. 17-01-1745.

Hendrik Hendriks de Wikker, ged. 27-08-1747.

Jans Wikker, ged. 22-03-1750.

Jan Kort Wikker, geb. 1752/3, overl. 03-03-1813 Hoogeveen, Armwerkhuis.

Jantjen Hendriks Wikker, ged. 13-01-1754, overl. 20-11-1834 Smilde, getr. met Jan Alberts de Vries, overl. 1836.

Hendrik Kort Wikker, ged. 17-10-1756, overl. voor 28-02-1762.

Albert Wikker, ged. 26-08-1759, begr. 03-04-1764 Hoogeveen.

Hendrik Kort Wikker, ged. 28-02-1762.

Albertjen Wikker, ged. 12-01-1766.

6. Wolter Stevens, geb. ca. 1705, proclamatie huwelijk van Wolter Stevens, j.m. van Over de Riest [= Overeest = Avereest], en Jantien Derks, 26-10-1736 Ruinen.

7. Jantien Derks, geb. ca. 1705, j.d. van Pesservelt.

Kinderen van Wolter en Jantien, ged. te Hoogeveen:

Jantje Wolters, ged. 03-03-1737[zie nr. 3].

Margien, ged. 29-03-1739.

8. Roelof Frens (of Arens of Rens], geb. ca. 1690 Nijeveen, getr. 06-11-1707 Hoogeveen met Jantien Hendriks.

9. Jentje [= Jantien Hendriks], geb. ca. 1690, begr. 25-05-1767 Hoogeveen.

Kinderen van Roelof en Jantien, alle gedoopt te Hoogeveen:

Vrens Roelofs, ged. 27-10-1715, overl. voor 07-10-1731.

Hendrik Roelofs, ged. 30-01-1718 [zie 4].

Grietje Roelofs, ged. 14-02-1723.

Aaltien Roelofs, ged. 20-07-1727, overl. nov. 1806 Hoogeveen, getr. met Albert Jans Veld, begr. 27 april 1797 Hoogeveen, arbeider.

Frens Roelofs, ged. 07-10-1731.

10. Hendrik Jans Cort, geb. ca. 1690, getr. ca. 1715 met Grietien Geerts.

11. Grietien Geerts, geb. ca. 1695.

Kinderen van Hendrik en Grietien, voor zover hun dopen bekend zijn gedoopt te Hoogeveen:

[Jan Kort?] (noot 12)

[Geert Kort?] (noot 13)

[Elsjen?] (noot 14)]

Maria Kort, ged. 07-02-1720.

Maria Hendriks Kort, ged. 01-06-1721.

Elsien Kort, ged. 01-06-1721.

Maria Kort, ged. 27-09-1722 [zie nr. 5].

Elsjen Corte, ged. 27-08-1724.

Jacob Cort, ged. 12-05-1726, getr. met Geertruij Jans Slot.

Elsjen Cort, ged. 28-08-1729.

Trijntien Cort, ged. 01-01-1731.

12. Steven Lamberts Vogelsanck, geb. ca. 1660, eigenerfde boer op den Vogelsanck, getr. met Jantien Jans.

13. Jantien Jans, geb. ca. 1660.

Kinderen van Steven en Jantien, alle geboren te Avereest [Vogelsanck]:

Wolvertien Stevens, geb. ca. 1688, getr. als weduwe van Claes Egberts in 1715 met Jan Hendriks; het echtpaar krijgt de volle eigendom van het erf de Vogelsanck in ruil voor onderhouds- en zorgplicht voor haar ouders.

Jan Stevens, geb. ca. 1690, overl. juni 1770 Pesserveld, ondertr. 07-11-1723 Ruinen als j.m. van Overeest met Aaltien Harmens, j.d. van Pesserlegeveld.

Derk Stevens Vogelsank, geb. ca. 1693, overl. na 1742, getr. ca. 1717 met Hendrikjen Alberts, woonde na huwelijk te Ruinen.

Geugien Stevens, geb. ca. 1696.

Annegien Stevens, geb. ca. 1700.

Wolter Stevens, geb. ca. 1706 [zie nr. 6].

14. Derk, geb. ca. 1675.

15. NN.

16. Frens (of Arens of Rens), geb. ca. 1660.

17. NN.

18. Hendrik, geb. ca. 1660.

19. NN.

20. Jan (Cort), geb. ca. 1660.

21. NN, geb. ca. 1660 [Maria?] (noot 15)

22. Geert, geb. ca. 1670 [= Geert Jans, getr. als j.m. van Huppen uit Lunenborg jan. 1693 Hoogeveen met Elsjen Hendrix?] (noot 16)

23. NN, geb. ca. 1670 [ = Elsjen, d.v. Hendrik Hendriks Lunenborger, getr. als j.d. van ’t Hoge Veen?].

24. Lambert op den Vogelsanck, geb. ca. 1635. Zijn naam is ontleend aan het patroniem van zijn kinderen en de naam van zijn erf (gelegen aan de Reest bij de kruising met de weg Zuidwolde-Ommen).

25. NN.

Kinderen van Lambert en NN:

Steven Lamberts Vogelsanck, geb. ca. 1660 [zie nr. 12].

Derk Lambertz Vogelsangh, geb. ca. 1665.

Wolter Lamberts Vogelsanck, vermeld 1682, woont aan de Reest.

26. Jan, geb. ca. 1635.

27. NN.

44. [Jan, geb. ca. 1640?]

45. NN.

46. [Hendrik Hendriks Lunenborger, geb. ca. 1640, 1691-1704 arbeider in het Pesserveld, woonde 1707-1712 in het Noordsche Rot.]

47. NN [Aaltje?].

92. [Hendrik, geb. ca. 1610].

93. [Elsjen, geb. ca. 1610].

---

Noot 1
Over de betekenis van de naam Wikker bestaat geen duidelijkheid. De grootvader van Grietje Roelof werd bij de doop van zijn derde kind ‘Hendrik de Wikker’ genoemd (zie nr.4). Een variant op de naam Wikker is Zwikker. De naam Zwikker komt voor het eerst voor in Meppel vanaf het begin van de negentiende eeuw, bij de kinderen van Hendrik Roelofs Wikker en Berendina Loos (zie bij nr.3). Hun eerste kind, Andries, ged. 19-11-1800, kreeg nog de achternaam Wikker. De volgende kinderen van Andries en Berendina heetten Zwikker. Andries heette bij zijn overlijden ook Zwikker. Zijn eerste kind, Berendina, kreeg de naam Wikker mee, de navolgende kinderen Zwikker. In bronnen van de negentiende eeuw wordt ook in andere gevallen de naam Zwikker voor leden van de familie Wikker uit Hoogeveen gebruikt (zie de noten 4 en 5).
Zwikker is een Bargoense naam voor beul en komt ook voor in het schoenmakersvak (C. Denig, Van aakschipper tot zwikker. Gids van historische beroepen, 2^de druk Utrecht 2006, blz. 123). De Zwikkers in Meppel waren geen beulen en geen schoenmakers. Andries was schipper(sknecht), zo ook drie van zijn vier zonen. De naam Zwikker zou verband kunnen houden met het beroep van schipper. Dat zou ook kunnen gelden voor Wikker. Een wikker is ook een weger (een wik is een hoeveelheid die op de waag gewogen wordt). Wikker zou een naam voor waagmeester kunnen zijn.

Noot 2
De schrijfwijze in de doopakte is Wicker. OZParRFr geeft als naam voor haar op Zwikker. Zie ook noot 4.

Noot 3
PKGenvdB geeft op: Jantje Wolters, d.v. Wolter Egberts en Margien Jans, ged. 30-08-1744 Hoogeveen, overl. 13-11-1808 Hoogeveen. De vernoeming van de naam Jantien (eerste dochter van Roelof en Jantje) geeft aan dat de in de tekst genoemde Jantje bedoeld moet zijn (Margien komt bij de kinderen van Roelof en Jantje niet voor).

Noot 4
OZParRFr geeft op Zwikker. Bij de volksteling van 1829 is zij vermeld als Jantien Roelofs Zwikkers, 66 jaar oud. In de doopakte staat Wikker.

Noot 5
In de akte van overlijden is hij vermeld als Hendrik Zwikker.

Noot 6
De doopdatum geeft een probleem, omdat het volgende kind, Wolter, op 22-03-1772 is gedoopt. Mischien klopt 1771 niet en moet dit 1770 zijn.

Noot 7
De in het doopboek opgegeven ouders van Wolter zijn: Roelof Roelofs en Jentje Wolters. Kennelijk is ‘Roelofs’een vergissing. Een echtpaar Roelof Roelofs en Jentje Wolters is niet bekend. Bovendien past een Wolter hier op grond van de vernoemingsregels. Hij is genoemd naar de vader van zijn moeder.

Noot 8
De in het doopboek opgegeven ouders van Femmegjen zijn: Roelof Roelofs en Jentje Wolters. Kennelijk is ‘Roelofs’een vergissing. Zie de voorgaande noot.

Noot 9
GenJAVeld.

Noot 10
GenSnippe.

Noot 11
HEGenVog.

Noot 12
Dit is een veronderstelling. Op 27-06-1792 Hoogeveen werd ged. Jan, z.v. Geerd Jans Kort en Femmechien Harms. Jan Kort, de vader van Geerd, kan genoemd zijn naar zijn grootvader aan vaderskant (nr.20) en is eerder geboren dan zijn in 1726 geboren broer Jacob. Een oudste zoon met de naam Jan is gelet op de vernoemingsregels aannemelijk.

Noot 13
Dit is een veronderstelling. Geert Kort kennen wij door de dopen van zijn kinderen te Hoogeveen: Grietjen 20-06-1742, Grietjen (-01-09-1743), Hillegien en Geesjen (14-11-1745), Hendrik (10-09-1747), Trijntien (27-10-1748), Trijntien (04-01-1750), Hendrikjen (17-10-1751), Geertruijt (16-12-1753), Hendrik (27-02-1757) en Hendrik (16-04-1758). Grietje kan genoemd zijn naar haar vaders moeder (nr.11) en Hendrik naar zijn vaders vader (nr.10). Geert is eerder geboren dan zijn in 1726 geboren broer Jacob. Een tweede zoon met de naam Geert is gelet op de vernoemingsregels aannemelijk.

Noot 14
Zie de volgende noot.

Noot 15
Als Maria de tweede dochtersnaam in het gezin Kort [zie bij nr.11] is geweest en Maria volgens de vernoemingsregel genoemd is naar de moeder van haar vader. Er is ruimte voor de veronderstelling dat Maria een oudere zuster Elsjen heeft gehad, die genoemd is naar de moeder van haar moeder. Zie nr. 23 en vgl. de noten 12 en 13.

Noot 16
Zie voor Geert en Elsjen en hun (voor)ouders GenHHLun en vgl. HENakCLu.

Bronnen (afgezien van de gegevens van DTB-boeken, Burgerlijke Stand en Volkstelling, geraadpleegd in archief of per internet):

BvdBStvdB = Bert van den Berg, Stamboom van den Berg

http://stamboomvdberg.blogspot.com

GenHHLun = Genealogie Hendrik Hendriks Lunenborg(er)

http://www.geocities.com/hiskring/nieuwe_pagina_56.htm

GenJAVeld = Genealogie Jan Alberts Veld

http://us.geocities.com/hiskring/v-_veld.htm

GenSnippe = Genealogie Snippe(n)

http://www.geocities.com/hiskring/nieuwe_pagina_4.htm

HEGenVog = Henk Elsinga, Genealogie Vogelzang

http://home.wanadoo.nl/henkelsinga/inhoud/Hfam1811/Vogelzang.htm

HENakCLu = Henk Elsinga, Lunenborg. I. Nakomelingen Christoffel Luinenborger

http://home.wanadoo.nl/henkelsinga/inhoud/Hfam1811/lunenborg.htm

OZParRFr = Onno Zwikker, Parenteel van Roelofs Frens

http://genealogie.wikker.nl/drente/drente20060205_drente.htm

OZParHJC = Onno Zwikker, Parenteel van Hendrik Jans Cort

http://kort.wikker.nl/parenteel/parenteel_20060129_cort.htm

OZGenSLV = Genealogie van Steven Lamberts Vogelsanck

http://wolters.wikker.nl/parenteel/parenteel_20060204_wolters.htm

PKGenvdB = Piet Kuiper, Genealogie van den Berg, manuscript

SEKwBouw = Sietze Elsinga, Kwartierstaat van Jacob … Bouwma

http://www.betuwe.net/~elsingkb/genealogy/jacobkwst.htm

Cornelis H.W. van den Berg

post nr 35: signalementen 4 broers van den Berg

In de huwelijksbijlagen van de kinderen van Berend van den Berg en Grietje Wickers vond ik de signalementen van deze 4 broers: Jan Hermen, Roelof, Karel en Jan. In de tabel (klik erop om een vergroting te bekijken) zie je ter vergelijking de signalementen van de broers bij gebrek aan foto's (die waren er in die tijd nog niet). Een paar dingen die veel terugkomen als familietrekje van de van den Bergen zijn: haarkleur (bruin), oogkleur (blauw of grijs), kin (meestal spits) en lengte (1.57 tot 1.67). In de tabel heb ik ook nog enkele gegevens met betrekking tot hun al dan niet vervulde dienstplicht opgenomen.

post nr 34: nieuws en speculatie over Jan van den Berg (Berendsz)

Na mijn bezoek aan Den HAag dd 23 februari 2007 weet ik al heel wat meer over Jan en zijn gezin. Jan was dus beroepsmilitair tot zijn pensioen in 1861. Over zijn militaire carrière vind je in post 37 meer informatie, over zijn gezinssituatie in post nr 20.

Wat ik hier nog laat staan zijn mijn speculaties over het verlies van contact tussen de broers Karel en Roelof aan de ene kant, en de broers Jan en Jan Hermen aan de andere kant.

Opvallend genoeg was Jan's moeder Grietje niet eens aanwezig bij het huwelijk van haar zoon Jan met Alberdina van Lent. Wel had zij op 27 februari al schriftelijk toestemming gegeven in een acte gepasseerd bij de Kamper notaris Jan Meijlink. Evenmin wordt geen van de drie broers van Jan genoemd als getuigen. Over de reden hiervan kunnen we alleen speculeren. Was moeder ziek? Was er onmin in de familie? Had het met de kerk te maken? We weten het niet, maar:

• feit is dat in de familieoverleveringen later alleen melding gemaakt wordt van de broers Roelof en Karel.
• ook over broer Jan Harmen, waarvan bekend is dat deze (net als Jan) met een Rooms Katholiek meisje trouwde, wordt in de overleveringen niets vermeld.

Feiten die tegen de 'ruziespeculatie' pleiten zijn:

• voor de familie van Alberdina geldt ook dat haar vader niet aanwezig was en dat er ook geen broers of zusters (als zij die had) vermeld worden of als getuigen optreden. Het had gemakkelijk gekund, want de afstand was voor hem/hen veel kleiner dan vanaf Kampen.
• Grietje Wikkers gaf zowel bij het huwelijk van Jan Hermen als bij dat van Jan gewoon toestemming.
• Jan Hermen vernoemde zijn kinderen gewoon naar zijn vader (dochter Berendina) en naar zijn broer/opa (zoon Roelof).
• Jan vernoemde zijn eerste zoon ook naar zijn vader (Bernardus)
• Daarnaast kan het verlies aan contact gewoon te maken hebben met de fysieke afstand tussen de verschillende broers. Den Bosch, Leeuwarden en (in iets mindere mate) Zwolle lagen nu eenmaal niet naast de deur in Kampen.
• Het mag dan zijn dat Karel redelijk fanatiek was bij de Afscheiding (evenals diverse kinderen van Roelof), maar van Roelof zelf wordt tot zijn dood bij 'kerkelijke gezindte' steeds alleen de vermelding 'Hervormd' gebruikt.

Dit speculatieve stukje zal later verwijderd worden. Het dient alleen maar ter stimulering van de gedachtenvorming.

post nr 33: eind in zicht?

Langzamerhand begint er een einde te komen aan de informatie die ik over de eerste generaties van mijn voorouders heb. In ieder geval ga ik het zelf waarschijnlijk iets rustiger aan doen met het publiceren ervan. Er komt nog van alles over Karel van den Berg (generatie 5) en wellicht over de Afscheiding in Kampen. Waarschijnlijk ook nog iets over het voorgeslacht van zjn vrouw, Maria van Ommen.

Een suggestie van Kees is dat ik tzt overal bij ga aangeven welke bronnen ik gebruikt heb. Dat lijkt me een goed idee, al maakt dit het geheel er niet leesbaarder op. Misschien doe ik het wel via de commentaren. Over het algemeen heb ik, als het om doop/geboorte, huwelijk/ondertrouw en overlijden/begraven gaat steeds gebruik gemaakt van DTB boeken en van de diverse akten van de burgerlijke stand. Was dit wat je bedoelde Kees?
En ik had er voor gekozen om (bijvoorbeeld bij de moord op de armenjager) de originele bronnen niet woordelijk te citeren vanwege de veelheid aan tekst en de wat lastig te begrijpen teksten. Maar ik heb er geen probleem mee om die alsnog te publiceren hoor!

Hopelijk schrijft Kees van den Berg nog iets over de Esmeijers en over de link tussen armenjagers, vilders en witwerkers. O ja, ik was ook van plan om een zo compleet mogelijk overzicht van de van den Bergen tot en met generatie 5 op deze weblog te plaatsen. Als dit lijstje allemaal klaar is, wordt het tijd om een nieuwe site te beginnen over de recentere generaties en over het voorgeslacht van mijn moeder, JW van Nunspeet. Natuurlijk zal ik op deze weblog wel steeds nieuwe info plaatsen als ik weer iets heb gevonden.

post nr 32: Roelof van den Berg (Berendszoon)

Roelof van den Berg werd op 24 maart 1806 te Kampen geboren als zoon van Berend van den Berg en Grietje Wickers. Ruim een week later, op 30 maart 1806 werd hij in de Hervormde kerk gedoopt. Over de jeugd van Roelof is niet zo veel bekend, behalve dat zijn vader Berend van de toren van Mastenbroek viel, en op 9 september 1824 overleed in zijn huis in de Groenesteeg nr 55 te Kampen. Roelof was toen 18 jaar oud.

Op 21 januari 1827 trouwde Roelof (hij was op dat moment schippersknecht) te Kampen met de dienstbode Antonia Hofman (geboren 10 juli 1808 te Kampen als dochter van Hendrik Hofman en Johanna van Goor). Vier maanden later werd hun eerste kind Johanna geboren. Uit de huwelijksakte blijkt dat Roelof op 3 november 1826 was vrijgesteld voor de Nationale Militie wegens broederdienst (dat moet dan slaan op zijn oudste broer Jan Hermen, zijn broer Karel was uitgeloot en zijn jongste broer Jan was op dat moment pas 13 jaar oud). Het echtpaar kreeg 13 kinderen, die alle te Kampen werden geboren:

1. Johanna, geboren 16 mei 1827. Johanna trouwde (1) op 26 oktober 1848 (21 jaar oud) met Jan Peters (geboren te Kampen op 30 november 1828 als zoon van Christiaan Peters en Antonia Hekkers). Na het overlijden van Jan op 29 november 1875 trouwde (2) Johanna op 14 december 1876 (49 jaar oud) te Kampen met de scheepstimmerman Gerrit van der Klip (geboren te Kampen op 27 augustus 1825 als zoon van Rutger van der Klip en Hendrika Midderink). Gerrit was eerder getrouwd met Maria Schulte en Maria Letzer. Gerrit overleed op 7 september 1882 en Johanna overleed één dag later, op 8 september 1882 (55 jaar oud) in hun huis in het buurtschap Brunnepe (huisnr 337). Zou het een besmettelijke ziekte zijn geweest?


2. Berend, geboren 9 maart 1829. Berend werd schoenmaker en trouwde (1) op 10 mei 1847 (18 jaar oud) te Kampen met Jannigje Fransen (geboren te Kampen op 24 april 1825 als dochter van Dirk Fransen en Esther Weijl). Berend en Jannigje kregen samen 8 kinderen (drie daarvan overleden op jonge leeftijd), waarna Jannigje te Kampen overleed op 16 november 1866. Berend trouwde (2) daarna op 8 oktober 1868 (39 jaar oud) met Derkien Beks (geboren te Kampen op 27 januari 1845 als dochter van Evert Jan Beks en Janna van den Berg [Janna was een dochter van Daniël van den Berg uit generatie 4, en dus een achternicht]). Berend en Derkien kregen samen 8 kinderen (1 ervan overleed op jonge leeftijd). Berend overleed op 4 juni 1902 te Kampen. Derkien overleed pas veel later, op 26 januari 1926. Op de kaarten van de burgerlijke stand staat bij de kerkelijke gezindte van Berend vermeld: Chr. Afg. De namen van alle kinderen van Berend en van verdere geslachten zijn wel voor een groot deel bij mij bekend, maar die publiceer ik niet op deze weblog omdat dit teveel afleidt.


3. Grietje, geboren 5 juni 1831. Grietje trouwde te Kampen op 20 november 1851 (20 jaar oud) met de sigarensorteerder Meijert Bakker (geboren te Kampen op 12 maart 1826 als zoon van Biem Bakker en Maartje Visser). Meijert werd meesterknecht op de sigarenfabriek van Leemkuul. Grietje overleed op 1 december 1878 (47 jaar oud) te Kampen in haar huis in de Hofstraat (nr 288 wijk 3). Meijert overleed op 27 oktober 1886 op het adres Geerstraat, wijk 1 nr 829.


4. Hendrik, geboren 21 december 1833. Hendrik werd spijkermaker van beroep, en trouwde (1) te Kampen op 10 december 1857 (24 jaar oud) met Johanna Hendrika Riegers (geboren te Kampen ca 1831 als dochter van Johannes Hendrikus Riegers en Margrieta la Febre). Hendrik en Johanna Henrika kregen minsten twee kinderen. Johanna Hendrika overleed vóór 1873, want Hendrik trouwde (2) als weduwnaar te Kampen op 8 mei 1873 (40 jaar oud) met Hendrika Sophia van der Meulen (geboren te 's Gravenhage ca 1835 als dochter van Johannes Pieter van der Meulen en Wilhelmina Frederika van Weenen). Uit dit huwelijk werd minstens één kind geboren. Zoals te zien, moet ik hier nog het een en ander nazoeken, ook het overlijden van Hendrik en Hendrika Sophia. Waarschijnlijk overleden Hendrik en Hendrika Sophia te Kampen in 1910 resp 1915. Aanvankelijk staan Hendrik en zijn gezin als Nederlands Hervormd in de registers vermeld, maar na 1870 wordt het gezin Chr Geref.


5. Karel, geboren 29 november 1835. Karel werd schrijnwerk(sknecht) en trouwde te Kampen op 30 april 1863 (27 jaar oud) met Hendrika Nuhaan (geboren te Zwolle op 28 februari 1839 als dochter van Jacob Nuhaan en Jantje van Ulsen. Als kerkelijke gezindte staat bij Karel op de kaarten van de burgerlijke stand vermeld: Chr. Afg., terwijl Hendrika als Hervormd te boek staat bij haar huwelijk. Het echtpaar krijgt minstens twee kinderen. Karel vertrok op 29 juni 1866 met zijn gezin naar Amsterdam. Verdere gegevens, ook over het overlijden van Karel en Hendrika, ontbreken nog.


6. Leentje, geboren 13 maart 1838. Leentje trouwde te Kampen op 29 januari 1861 (23 jaar oud) met de metselaar Arend Grotenhuis (geboren te Kampen op 25 januari 1839 als zoon van Jan Grotenhuis en Hermina Kamphuis). Arend overleed te Kampen op 27 november 1874, en Leentje overleed te Kampen op 16 mei 1910 (72 jaar oud). Waarschijnlijk was dit gezin ook Chr Afg, want Arend's vader Jan werd in 1851 diaken van de Chr Afg kerk van Kampen.


7. Jan, geboren 25 augustus 1840. Jan werd zilversmid(sknecht), en trouwde te Kampen op 27 juli 1865 (25 jaar oud) met Christina van de Noord (geboren te Kampen ca 1841 als dochter van Harmen van de Noord en Johanna Stam. Jan en Christina kregen 9 kinderen, waarvan er 5 reeds op jonge leeftijd stierven. Verdere gegevens over het overlijden van Jan en Christina ontbreken nog. Ook bij Jan en zijn kinderen staat op de kaarten van de burgerlijke stand als kerkelijke gezindte Chr. Afg. vermeld. Christina staat aanvankelijk als Nederlands Hervormd te boek, maar ook zij wordt na 1870 als Chr Afg vermeld.


8. Andries, geboren 2 augustus 1842. Andries werd (hoofd)onderwijzer, en trouwde te Gorichem op 29 november 1866 (24 jaar oud) met Anna Maria Gielia de Kloe (geboren te Gorinchem op 23 november 1842 als dochter van Joost de Kloe en Machelina van Bercheijck). Andries werkte eerst te Giessendam en later te Hazerswoude. In deze twee plaatsen zijn ook minstens vijf kinderen van Andries en Anna Maria Gielia geboren. Andries overleed te Hazerswoude op 11 juli 1890 (48 jaar oud), en Anna Maria Gielia overleed te Arnhem op 21 mei 1938. Ook bij Andries staat op de kaarten van de burgerlijke stand als kerkelijke gezindte Chr. Afg. vermeld.


9. Jillis, geboren 14 september 1844. Jillis was eerst kleermaker(sleerling) en later schipper toen hij op 3 september 1878 (34 jaar oud) te Kampen trouwde met Grietje Otten (geboren te Hoogeveen op 1 juli 1835 als dochter van Arend Jans Otter en Hilligje Koning). Grietje was toen weduwe van Carel Hendrik Weemeijer. Jillis en Grietje kregen minsten één kind, maar verdere gegevens ontbreken nog. Wel moet nog vermeld worden dat bij Jillis als kerkelijke gezindte Chr. Ger. vermeld wordt op de kaarten van de burgerlijke stand.


10. Alida Hendrika, geboren 1 maart 1847. Alida Hendrika trouwde te Kampen op 28 november 1867 (20 jaar oud) met Willem Zwiers (geboren te Genemuiden op 25 maart 1845 als zoon van Hendrik Zwiers en Johanna Wilhelmina Appel). Ik heb in informatie van Karel van den Berg nog gevonden dat Alida Hendrika hoorde bij de 21 personen die na het overlijden van de 'oefenaar' Hoksbergen (van de kerk onder het kruis te Kampen) in januari 1871 lid werden van de Chr. Afg. kerk te Kampen. Verdere informatie ontbreekt nog.


11. Harmina, geboren 7 september 1849. Harmina touwde te Den Haag op 4 augustus 1875 (26 jaar oud) met de bediende Hendricus Wilhelmus Bloemink (geboren te Den Haag op 21 november 1852 als zoon van Hendrik Antonie Bloemink en Elisabeth Catharina Jorbrand). Getuigen bij dit huwelijk waren onder andere Andries van den Berg (broer van Harmina) en Frederik Bloemink (broer van Hendricus, die later met Harmina's zuster Maria trouwde). Harmina overleed op 15 januari 1927 te Den Haag, als weduwe van Hendricus. Het overlijden van Hendricus heb ik nog niet gevonden (niet in Den Haag, mogelijk in Delft?).


12. Maria, geboren 28 maart 1853. Maria vertrok op 2 mei 1870 van Kampen naar Den Haag, en woonde daar samen met kastenmaker Pieter Hendrik Johannes Hartman. Ze kregen samen een kind: Pieter Hendrik. Vlak voor het overlijden van Pieter Hendrik Johannes liet deze een akte opstellen waarin hij zijn zoon Pieter Hendrik erkent. Pieter Hendrik overleed op 15 augustus 1874 te Den Haag. Maria trouwde daarna op 31 mei 1876 te Den Haag (23 jaar oud) met de bloemist Frederik Hendrik Nicolaas Bloemink (geboren te Den Haag op 5 april 1851 als zoon van Hendrik Antonie Bloemink en Elisabeth Catharina Jorbrand). Bij dit huwelijk werd hun voorkind Harmina Hendrika erkend. Een van de getuigen bij dit huwelijk was de 47 jarige besteller Pieter Hendrik Hartman (waarschijnlijk de vader van Maria's eerste man). Er gaat een verhaal dat Maria en Frederik later gescheiden zijn, maar daar heb ik niets van terug kunnen vinden. De enige aanwijzing zou kunnen zijn dat Maria in Amsterdam is overleden, maar op haar overlijdensakte staat ze nog steeds als vrouw van Frederik genoemd. Maria overleed te Amsterdam op 12 april 1928. Frederik Hendrik Nicolaas Bloemink overleed 29 september 1933 te Den Haag. Er bestaat een schrijver van diverse leesboekjes en zondagschoolboekjes met de naam FHN Bloemink. Ik vermoed dat dit om een zoon van deze man gaat, maar heb daar nog geen bewijs van gevonden.

Opvallend is het feit dat er bij alle kinderen van Roelof een andere kerkelijke gezindte (Chr Afg) wordt vermeld dan die van hun vader (NH). Alleen bij de dochters Johanna, Grietje, Harmina en Maria heb ik nog niet gevonden of zij ook als volwassene Chr Ger bleven. Dat moet ik nog precieser nakijken. Van de schoonvader van dochter Leentje, Jan Grotenhuis, wordt vermeld dat deze op 9 maart 1851 te Kampen in de Chr. Afg. kerk bevestigd werd als diaken. Veel van de zoons waren behoorlijk actief op dit gebied, want op 27 oktober 1853 stuurde de Afgescheiden gemeente van Kampen een tweede verzoekschrift aan de koning, waarin om erkenning gevraagd werd. Dit verzoek werd door 27 personen ondertekend, waaronder 5 van den Bergs: Karel, Hendrik en Berend (drie zoons van Roelof dus) en Karel (broer van Roelof) en diens zoon Berend Jan (de latere predikant). Roelof zelf bleef tot zijn dood lid van de Hervormde kerk. Of de Afscheiding in dit gezin tot veel onenigheid heeft geleid, weet ik niet.....

Van beroep was Roelof achtereenvolgens schippersknecht (1827), schipper, facteur Rijksmaatschappij (ca 1860) en arbeider (ca 1870). Ik kan me zo voorstellen dat hij als schipper wellicht veel samenwerkte met zijn broer Karel, die koopman was, maar daar heb ik nog geen bewijzen van gevonden.

Roelof heeft vanaf 1860 in Kampen op de volgende adressen gewoond:
Havensteeg 146 > 174 wijk 4 (kaart burgerlijke stand 1860)
Havensteeg 174 > Nieuwstraat> Botervatsteeg 268, wijk 4 (kaart burgerlijke stand 1870)
Op dit laatste adres (Botervatsteeg) overleed Roelof op 19 april 1873 (67 jaar oud), om 04.00 uur. Op dat moment woonde van de kinderen alleen Jilles nog bij hem in huis. Zijn weduwe Antonia Hofman vertrok een jaar later, op 20 mei 1874 naar Den Haag, vermoedelijk naar haar dochter Maria. Vermoedelijk verhuisde zij steeds van het ene adres (kinderen) naar het andere, totdat zij op 11 januari 1891 te Delft overleed.

post nr 31: mogelijke ouders voor Janngien Berends?

Speurwerk op internet leverde op dat de plaats Wapenveld pas in de 19e eeuw een kerkdorp werd, en vóór die tijd bij Heerde hoorde. Dat gaf me een aanknopingspunt om de doop van Janngien Berends (e.v. Jan Worst) te zoeken. Ik vond daar 2 kandidaten:

1. Jannichien, gedoopt op 28 juni 1663 als dochter van Berent Lamberts en Styntien Everts. Berent Lamberts, jongeman van Olst tot Wyhe ondertrouwde op 1 juni 1662 en trouwde op 10 augustus 1662 met Stijntien Everts, jongedochter tot Wapenveld. Later hertrouwde hij als weduwnaar tot Wapenveld op 29 augustus 1680 te Heerde met Aeltje Jans, weduwe tot Olst, en ondertrouwde (opnieuw als weduwnaar) op 22 september 1691 te Heerde met Stijntje Berents, weduwe tot Marle.

2. Jantje, gedoopt op 6 oktober 1672 als dochter van Berent Pauls en Anne Hendrix. Berent Pouwels, jongeman van Wapenveld ondertrouwt op 4 maart 1666 te Heerde met Anne Henricks, jongedochter van Ootmarsum, oock aldaar.

Ik kan op grond van vernoemingen geen aanwijzingen vinden om welk van de twee personen het gaat, want Jannichien noemt haar kinderen Elsien (naar de moeder van Jan Worst), Hermina (naar de eerste vrouw van Jan Worst) en Johanna (waarnaar deze vernoemd is, is onbekend. je zou verwachten dat de moeder van Jannichien dus Johanna heette!). De plaatsen die genoemd worden helpen ook niet, want beide Berents wonen in Wapenveld. Als ik naar de exacte naam kijk, zou ik voor de eerste mogelijkheid kiezen, maar als ik naar naar de leeftijd kijk zou de jongste van de twee het beste passen (dus de tweede mogelijkheid). het is wel een heel dunne aanwijzing, en het blijft speculeren!

post nr 30: Trijntje Hendriks en haar familie

Trijntje Hendriks werd op op 15 januari 1708 te Heerde gedoopt (in het doopregister wordt zij Catharina genoemd) als dochter van Henrik Jans en Anna Jans. Trijntje woonde onder 't dorp Heerde, waar zij op 16 november 1728 ondertrouwde met Johannes Hendrik Esmeijer, jongeman van Raalte, wonende te Heerde. Over hun huwelijk (generatie 2) en kinderen heb ik elders al iets geschreven, dus dat doe ik hier niet opnieuw. Wel nog de aantekening dat Trijntje vóór 13 augustus 1752 moet zijn overleden, dus nog geen 44 jaar oud.

Wel meld ik hier nog wat gegevens over de ouders van Trijntje en hun kinderen.
Henrik Jans (gedoopt te Heerde op 4 september 1644 als zoon van Jan Henricks en Aeltien Egberts (Koster) was op 16 oktober 1701 weduwnaar te Markluiden, toen hij te Heerde trouwde met Anna Jans (gedoopt te Heerde op 9 april 1671 als dochter van Jan Pauls en Anna Berents). Wie zijn eerste vrouw was, heb ik niet kunnen vinden. Het echtpaar liet in Heerde zes kinderen dopen:

1. Janna, gedoopt 5 augustus 1702 en overleden vóór 20 augustus 1705
2. Trijntje, gedoopt 26 augustus 1703 en overleden vóór 15 januari 1708
3. Janna, gedoopt 20 augustus 1705 en overleden vóór 7 augustus 1712
4. Trijntje, gedoopt 15 januari 1708 (zie verder hierboven)
5. Jantje, gedoopt 7 augustus 1712. Zij trouwde op 18 juni 1730 te Heerde met Gerrit Jansen (zij heette toen Janna)
6. NN (onleesbaar), gedoopt 21 mei 1716

Een generatie verder terug trouwden Jan Pauls en Anna Berents vóór het jaar 1661. Dit echtpaar liet de volgende kinderen in Heerde dopen:

1. Jan, gedoopt 3 juni 1661
2. Berent, gedoopt 15 maart 1663
3. Henrick, gedoopt 3 december 1665
4. Gerrit, gedoopt 3 mei 1668
5. Anne, gedoopt 9 april 1671 (zie verder hierboven)

Zo ondertrouwden op 12 september 1659 en trouwden op 14 november 1659 te Heerde Jan Henricks (jongeman van Heerde, zoon van Henrick Willems ) en Aeltien Koster (Egberts) (jongedochter van Heerde, dochter van Egbert Gaerts) de volgende kinderen te Heerde dopen:

1. Henrick, gedoopt 11 september 1659 en overleden voor 1 oktober 1663
2. Aeltien, gedoopt 29 december 1661
3. Henrick, gedoopt 1 oktober 1663, overleden voor 4 september 1664
4. Henrick, gedoopt 4 september 1664 (zie verder hierboven). Moeder wordt hier Egberts genoemd.
5. Egbert, gedoopt 21 november 1666. Moeder wordt hier Egberts genoemd

Wellicht kan ik later nog meer gegevens vinden.

post nr 29: Joost Crouwel en zijn nageslacht

Joost Crouwel was een schoenmaker uit Kampen, die vóór 1631 trouwde met Luette Claasdr. Het echtpaar liet in Kampen de volgende kinderen dopen:

1. Elsje, gedoopt 11 januari 1631. Elsje trouwde op 4 mei 1656 te Kampen met Thijs Jansz Worst, en was de grootmoeder van Daniël van den Berg uit generatie 2.
2. Annichien, gedoopt 5 februari 1632
3. Janghien, gedoopt 7 juli 1633
4. Hendrick, gedoopt 5 februari 1635
5. Aedam, gedoopt 3 februari 1637
6. Berentje, gedoopt 30 februari (dat kan dus niet: even nakijken) 1638
7. Jannes, gedoopt 29 oktober 1641




Luette moet vrij snel na de geboorte van haar jongste zoon zijn gestorven, want op 13 november 1644 hertrouwt de weduwnaar Joost Crouwel met Aeltje Geurts. Uit dit huwelijk werde de volgende kinderen te Kampen gedoopt:

8. Luette, gedoopt 24 september 1645
9. Harmtjen, gedoopt 13 augustus 1648

Verdere gegevens over Joost Crouwel en zijn nageslacht ontbreken nog.

post nr 28: de toren van Mastenbroek

Hier zie je de toren van de kerk in Mastenbroek. Ik heb de foto van Karel van den Berg gekregen. Van deze toren is Berend van den Berg (generatie 4) in 1824 gevallen. Volgens de overlevering heeft hij eerst twee dagen bewusteloos thuis (Groenestraat 55, wijk 4) gelegen voordat hij op 9 september 1824 om 11.30 uur de laatste adem uitblies. Toe jaren later zijn zoon Roelof zijn graf keerde kon hij de barsten in de schedel goed zien. Wellicht later meer over deze kerk en de toren. Ik vraag me af of er over dit ongeluk ook iets in een krant gekomen is.....

post nr 27: kwartierstaat van Berend van den Berg

Hierboven zie je een kwartierstaat, om het overzicht te bewaren. Deze keer van Berend van den Berg uit generatie 4, de echtgenoot van Grietje Wickers (waarvan al eerder een kwartierstaat is geplaatst). Wat niet meer op de kwartierstaat past, zijn de namen van de ouders van Elsje Crouwel: Joost Crouwel (van beroep schoenmaker) en Luette Claasdr. Klik op het plaatje om een grotere versie te bekijken.

post nr 26: reconstructie van de moord op Hendrik Esmeijer, armenjager van Raalte op 11-08-1724

Hierboven zie je een kaart van het gebied Raalte-Dalfsen-Ommen (weliswaar van 100 jaar later [1820], maar toch duidelijk). Klik op de kaart om een grotere versie te bekijken.

In dit gebied speelde zich in het jaar 1724 een uit de hand gelopen ruzie af, die leidde tot de moord op mijn voorvader Hendrik Esmeijer (die in het verhaal trouwens zelf ook niet zo'n fraaie rol speelde). Uit de originele processtukken heb ik de gebeurtenissen die tot de moord leidden kunnen reconstrueren.

Vlak voor of tijdens de Ommer Bissinge (de jaarlijkse paardenmarkt: Bissinge betekent “bit”) van 10 juli 1724 hadden Peter Spoorenberg (de vilder en armjager van de Noordzijde van de Vecht in Dalfsen) en Hendrik Esmeijer (bijgenaamd Henneman, de armenjager en vilder van Raalte) een geschil met Gerrit Esmeijer (de vilder en armjager van de Zuidzijde van de Vecht in Dalfsen).

Wellicht was de aanleiding tot dit geschil dat Hendrik ook binnen het gebied van Gerrit werkte, en daarbij op Dalmshout (vlak over de grens van Raalte) twee stuks gestorven vee vilde, en de resten ervan niet begroef, maar gewoon liet liggen. Het overige vee raakte hierdoor in paniek en verwondde zichzelf. Hendrik ontnam Gerrit dus inkomsten en liet het zware werk voor hem liggen. Logisch dat Gerrit hierdoor ontstemd was. Gerrit was samen met zijn moeder Hendrik naar Ommen gevolgd om verhaal te halen, en kreeg daar ruzie met Hendrik, Peter Spoorenberg en nog enkele niet met name genoemde personen.

In ieder geval is duidelijk dat Peter Spoorenberg en Hendrik Esmeijer daarna plannen maakten om Gerrit Esmeijer samen nog eens te grazen te nemen tijdens de Ommer Bissinge. Zoveel blijkt uit gesprekken die Peter tevoren voerde in het huis van Klaas Engbers. Even nadat Peter verteld had dat ze Gerrit te pakken zouden nemen, voegde Hendrik Esmeijer zich scheldend bij hem. Het gezelschap (bestaande uit Peter Spoorenberg, Hendrik Esmeijer, diens vrouw en twee zoons) ging op zoek naar Gerrit.

Toen hij Gerrit vond, belaagde Hendrik hem met zijn vildersmes (dit had twee oren). Gerrit vluchtte, maar kon op een gegeven moment niet meer verder. Hij trok zijn degen, die hij als Rode Roede van Rechteren en Millingen droeg, (een rode roede werd ook wel ingebieder of inhaler genoemd. Wanneer een schepenbank het recht had op bewoners van buiten de stad voor het gerecht te dagen, waren deze personen verantwoordelijk voor het ophalen en voor het gerecht brengen van deze personen. Zij droegen als teken van hun waardigheid een rode staf.) om zich te verdedigen. De degen werd vervolgens van hem afgepakt, en er ontstond een vuistgevecht tussen Gerrit en de anderen. Peter Spoorenberg had een spade, waarmee hij Gerrit mee sloeg. Gerrit vluchtte met bebloed hoofd naar het huis van de brugwachter van Ommen, waar Gesine Wilms (de moeder van Gerrit) voor de deur zat. Peter sloeg toen Gesine een voortand uit de mond en gaf haar daarna nog eens met een stok er van langs. Gerrit kon met zijn moeder uiteindelijk wegvluchten naar Dalfsen, waarbij hij tot vijf keer toe werd achtervolgd door het bovengenoemde gezelschap. Onderweg maakten Hendrik en Peter ook nog eens ruzie met de Zwollenaar Hugo Visscher.

De volgende dag staken Hendrik Esmeijer, zijn vrouw (en twee zoons?), zijn hond en Peter Spoorenberg de Vecht over met de scholde (een veer). Ze hadden de degen van Gerrit Esmeijer bij zich. Toen ze al van wal waren gestoken, kwam Gerrit Esmeijer er aan. Hij vroeg zijn degen terug, maar dit werd geweigerd. Hendrik wilde de degen in het water gooien, maar zijn vrouw zei dat ze die aan de Drost wilde geven. Gerrit trok toen snel zijn rok/camisool uit en sprong hen achterna.
Even later hadden Hendrik en zijn vrouw het veerhuis aan de overkant (Zuidzijde) bereikt, toen Gerrit hen inhaalde. Gerrit had ook zijn hond bij zich en was gewapend met een snaphaan (die hij volgens zijn moeder bij zich had omdat hij die voor de RodenRoede (zie boven) nodig had. Hij zou hebben geprobeerd Hendrik dood te schieten, maar het geweer weigerde. Kennelijk stond er ook een kar bij het huis van de veerman, waarbij Gerrit stond. Peter Spoorenberg liep om deze kar heen, en er ontstond een handgemeen om het geweer. De honden deden ook mee. Peter pakte de snaphaan van Gerrit af en wilde Gerrit er mee doodschieten, maar het geweer weigerde. Toen sloeg Peter Gerrit er maar mee. Gerrit vond bij een stapel hooi een hooivork, waarmee hij zich verdedigde (met de punten van de vork naar voren) en Hendrik mee op het hoofd sloeg.

Intussen had Hendrik Gerrits (bijgenaamd Kisjen Dol) uit Dalfsen aan de overkant zonder toestemming van de eigenaar een schip genomen, dat geladen was geweest met ackermaels eekschors (schors afkomstig van eikenhakhout, dat van bospercelen of van houtwallen afkomstig was). Hij voer naar de overkant en pakte uit het schip een meshaak. Zonder iets te zeggen ging hij meedoen met het gevecht, en sloeg met het mes in het hoofd van Hendrik Esmeijer, waarna deze overleed. Het mes zat zo vast, dat hij het er niet meer uit kon trekken. Kisjen Dol sprong met kleren en al in de Vecht, stak over en vluchtte weg.

Naderhand werd door de chirurgijn vastgesteld dat Hendrik Esmeijer twee hoofdwonden had. Bij de ene wond was de schedel niet gepenetreerd: deze werd gevonden bij het rotsbeen. Waarschijnlijk is die wond het gevolg van de klap met de hooivork, die Gerrit Esmeijer had gegeven. De tweede, dodelijke, wond was veel dieper. Bij een grote groeve in de hersenen (comissura lamdaides) waren alle hersenvliezen doorboord en ging de wond nog een halve vinger lang de hersenen in.

Getuigen:

• In het huis van Klaas Engbers: Ariaen Hendriks, Peter Jans en Klaas Engbers
• In het huis van de Bruggemeester van Ommen: de bruggemeester en Werner Arent
Vermoedelijk waren de hierboven genoemde huizen kroegen.

• Aan de noordzijde van de Vecht: Steven Wolters en Barlo
• Aan de zuidzijde van de Vecht: Jannes Wolters en Jan Zijger Correbagh

Opvallend is dat ik nergens het relaas van Peter Spoorenberg, Clara Gosling of Gerrit Esmeijer zelf ben tegengekomen. Ook is er nergens een verwijzing naar een rechtszaak of een veroordeling van Kisjen Dol.

post nr 25: Henrijk Hansen Esmeijer

Er zijn helaas geen doopboeken van Raalte meer uit de tijd dat Henrijk Hansen Esmeijer gedoopt zou kunnen zijn, en ook geen trouwboeken waarin zijn huwelijk met Klara Goslink vermeld staat. Dit huwelijk moet vóór 1709 hebben plaatsgevonden, want in dat jaar werd hun eerste zoon Hans geboren. Het echtpaar kreeg in Raalte de volgende kinderen:

1. Hans, gedoopt 7 november 1709 en overleden vóór 1711
2. Johannes Hendrik, gedoopt 29 augustus 1711. Hij ondertrouwde op 16 november 1728 te Heerde met Trijntje Hendriks (en was de vader van Clara Esmeijer die met Jan Harmen van den Berg uit generatie 3 trouwde).
3. Anna, gedoopt 7 mei 1713
4. Barent, gedoopt 26 mei 1715
5. Geertruit, gedoopt 31 september 1717
6. Elsje, gedoopt 24 juni 1720

Henrijk Hansen Esmeijer was armenjager en vilder te Raalte, en werd rond 10 juli 1724 bij Dalsfen door ene Gerrit Esmeijer vermoord. Over deze moord volgt een aparte bijdrage. Wat er daarna met de weduwe Klara Gosling gebeurde is nog niet bekend.

post nr 24: Johannes Hendrik Esmeijer

Johannes Hendrik Esmeijer werd op 29 augustus 1711 te Raalte gedoopt als zoon van de armenjager Henrijk Hansen Esmeijer en Clara Goslink. Vóór hem was er al een broertje met dezelfde naam, maar dat stierf op jonge leeftijd. Johannes kreeg daarna nog drie zusters en één broertje: Anna, Barend, Geertruijt en Elsje.
Johannes maakte op jonge leeftijd (hij was nog maar 8 of 9 jaar oud) een dramatische gebeurtenis mee: in 1720 werd zijn vader Hendrik tijdens een "familieuitstapje" bij Dalfsen vermoord. Hierover volgt nog een aparte bijdrage. Wat er daarna met het gezin gebeurde is nog onbekend.

Johannes Hendrik is waarschijnlijk net als zijn vader armenjager geworden (al ben ik dat nergens in de bronnen tegengekomen), want zijn zoon Hendrik werd ook armenjager en vilder.
Als jomgeman van Raalte, wonende te Heerde, ondertrouwde Johannes Hendrik (hij wordt Jannes genoemd) op 16 november 1728 met Catharina Jans, jongedochter onder `t dorp Heerde (gedoopt te Heerde op 15 januari 1708 als dochter van Henrik Jans en Anna Jans). Johannes Hendrik was dus nog maar 17 oud. Het echtpaar liet de volgende kinderen dopen, allemaal in Wijhe:

1. Hendrik, gedoopt 13 november 1729. Deze zoon werd armenjager en vilder. Hij trouwde op 25 augustus 1764 te Epe met Grietje Stevens, kreeg minstens zes kinderen. Hij was van 1752-56 diender in Wijhe en was van 1756 tot 1770 armenjager en vilder in Epe, waar hij uit zijn ambt werd gezet (na twee incidenten in okt. 1769 waarbij ook zijn zwager uit Wilsum betrokken was, een beroving en een vechtpartij met de schout).
2. Hendrikje, gedoopt 29 juli 1731
3. Berend, gedoopt 19 december 1734. Ook deze zoon werd waarschijnlijk armenjager. Hij trouwde op 20 december 1751 te Harderwijk met Stijntje Hendrix Macihaj (Magre), ook uit een geslacht van armenjagers.
4. Clara, gedoopt 22 juli 1742. Zij trouwde op 1 november 1761 te Wijhe met Jan Harmen van den Berg, mijn voorvader.
5. Anna, gedoopt 2 mei 1745
6. Gerrit, gedoopt 30 juli 1747
7. Jan Hendrik, gedoopt 22 juni 1749

Johannes Hendrik woonde tijdens de volkstelling van 1748 te Wijhe samen met zijn vrouw Catriena, twee kinderen boven de 10 jaar (Hendrikje en Berent) en drie kinderen onder de 10 jaar (Claara, Johanna en Gerrit). Het echtpaar had geen knechten, dienstmeiden of inwoonders.
Enkele jaren later, vóór 1752 overleed zijn vrouw Trijntje, en Johannes Hendrik hertrouwde op 13 augustus 1752 te Wijhe met Maria Klaassen (gedoopt te Heerde op 19 december 1728 als dochter van Klaas Jansz en Sara Jans). Uit dit huwelijk zijn mij geen kinderen bekend.

Gegevens over het overlijden van Johannes Hendrik en Maria ontbreken nog.

post nr 23: Clara Esmeijer

Clara Eschmeijer werd op 22 juli 1742 te Wijhe gedoopt als vierde kind van het echtpaar Johannes Hendrik Esmeijer en Trijntje Hendriks. Ze had een oudere zus (Hendrikje) en een oudere broer (Berend), en na haar kreeg ze nog een zusje (Anna) en twee broertjes erbij (Gerrit en Jan Hendrik). Van vader Johannes Hendrik staat geen beroep vermeld, maar waarschijnlijk was deze net als zijn vader en veel andere familieleden armenjager.
Blijkens de volkstelling van 1748 van Wijhe bestond het gezin van Clara toen uit 7 personen: Johannes Hendrik samen met zijn vrouw Catriena, twee kinderen boven de 10 jaar (Hendrik en Berent) en drie kinderen onder de 10 jaar (Claara, Johanna en Gerrit, want Jan Hendrik was toen nog niet geboren). Er waren geen knechten, dienstmeiden of inwoonders.

Toen Clara ongeveer tien jaar oud was, overleed Trijntje Hendriks (haar moeder). Vader Johannes Hendrik Esmeijer hertrouwde op 13 augustus 1752 met Maria Klaassen. Maria was in Heerde gedoopt, maar kwam bij haar huwelijk uit Doorsnpijk. Hoe het verder met Clara's vader en stiefmoeder afliep is mij nog niet bekend, en ik heb ook geen kinderen uit dit huwelijk gevonden.

Clara zelf trouwde op 1 november 1767 (25 jaar oud) te Wijhe met Jan Harmen van den Berg, die toen al in Ommen woonde. Jan Harmen en Clara gingen in Ommen wonen, waar Jan Harmen "vilder" van beroep werd. Meer over het leven van Clara en Jan Harmen in Ommen en over de kinderen die ze kregen staat al in andere bijdragen vermeld. Clara overleed in 1790 te Ommen, slechts 48 jaar oud.

post nr 22: kwartierstaat van Grietje Wikkers

Ik merk dat het rond het voorgeslacht van Grietje Wikkers een beetje onoverzichtelijk wordt. Vandaar nu hierboven even een kwartierstaatje, zodat je het allemaal wat beter kunt volgen. Je vindt er ook de familie Kort en Vogelsanck op terug. Van Elsjen Hendrix is bekend dat ze een dochter van Hendrik Hendriksz Lunenborger was. Klik op de kwartierstaat om een grotere versie te bekijken.

Kees van den Berg heeft nog eens wat beter naar de verschillende bronnen gegeken. Zijn conclusies vind je in post nr 36.

post nr 21: flankeur en fuselier Jan van den Berg (Berendszoon)

Ik heb op internet opgezocht wat precies een flankeur was, en hoe het uniform van deze soldaten eruitzag. Op het plaatje zie je het uniform van een flankeur en van een fuselier. Klik op het plaatje om een grotere versie te bekijken. Op de site van het Geheugen van Nederland en van het legermuseum vind je meer informatie over het uniform.
Wikipedia geeft onder andere de volgende informatie: Flankeurs, ook wel jagers genoemd,vormden de lichte infanterie van een leger, soldaten te voet die, naast hun gewone taak als infanteristen ook geoefend waren in speciale taken. Zo werden ze vaak vooruit gezonden in veldslagen om de flank van andere eenheden te dekken (vandaar de benaming flankeurs), voerden ze verkenningen uit en probeerden de vijandelijke eenheden te ontregelen door hun officieren, tamboers en vaandeldragers uit te schakelen. Zo kon de strategie van de tegenstander gesaboteerd worden omdat er verwarring in het vijandelijke leger werd veroorzaakt. Ook konden de flankeurs onbedoelde aanvallen uitlokken waardoor de vijandelijke slagorde werd verbroken.

Over de taak van fuseliers heb ik nog weinig informatie kunnen vinden uit die tijd.

post nr 20: Jan Hermen van den Berg (Berendszoon)

Jan Hermen van den Berg werd op 18 juli 1802 te Kampen gedoopt als oudste zoon van het echtpaar Berend van den Berg en Grietje Roelofs Wickers. Dat was ruim een maand na het huwelijk van zijn ouders. In het doopregister en op zijn huwelijksakte wordt de naam Jan Hermen gebruikt, maar later worden ook de namen Jan Harmen of alleen maar Jan (bij de doop van zijn kinderen) gebruikt. Jan Harmen kreeg er nog vier broers bij: Roelof (2x), Karel en Jan.

Vader Berend was arbeider, en overleed op 9 september 1824 ten gevolge van een val van de toren van Mastenbroek. Jan Hermen was toen 22 jaar oud, en zal toen wel het hoofd van het gezin zijn geworden. Het gezin werkte kennelijk in de textielindustrie, want Jan Hermen wordt bij zijn huwelijk in 1828 als spinner vermeld, en broer Karel in 1829 als trijpwever. In de tussentijd moet Jan Hermen nog gediend hebben bij de Nationale Militie, want dat wordt vermeld in zijn huwelijksakte. Bij welk onderdeel en in welke rang moet ik nog nagaan in Den Haag.

Vier jaar na het overlijden van vader Berend hertrouwde moeder Grietje op 21 februari 1828 met de mandenmaker Jan Willem Hubach (weduwnaar). Nog weer een half jaar later, op 28 augustus 1828 trouwde Jan Hermen te Kampen met de "breidster" Maria Vos (die zat dus ook in de textiel). Maria was op 30 september 1805 te Kampen Rooms Katholiek gedoopt, als dochter van de arbeider Hendrikus Vos en Petronella Kladde. Getuigen bij het huwelijk waren:
Grietje Wikkers, werkvrouw; Hendrikus Vos, arbeider, oud 52 j; Roelof Bruin, arbeider, 67 j; Johannes Hendrikus Karreman, tapper, 40 j; Thomas Schemkes, linnenwever, 31 j.
De ouders verklaren niet te kunnen schrijven. Jan en Maria konden dat wel.

Maria was bij haar huwelijk hoogzwanger, want een week na hun huwelijk kregen Jan en Maria al hun eerste kindje. Het ging dus al net als bij hun ouders......
Jan en Maria kregen de volgende kinderen (de lijst zal niet compleet zijn, want ik heb het archief van Zwolle nog niet uitgeplozen, mogelijk zijn er tussen 1833 en 1839 nog meer kinderen geboren. Eventuele nakomelingen van zijn kinderen zal ik als commentaar op deze bijdrage plaatsen, want Jan Hermen is dus geen directe voorouder van mij):

1. Berendina, geboren 15 september 1828 te Kampen. Zij trouwde (1) op 5 november 1863 te Zwolle met de weduwnaar Evert Jan ten Bruggen (geboren op 16 december 1798 te Zwolle en overleden op 12 september 1870 te Zwolle). De weduwe Berendina trouwde (2) daarna op 23 april 1874 te Zwolle met Lambert Nijhof (geboren 10 november 1827 te Zwolle en overleden op 26 juni 1900 te Zwolle). Berendina overleed bijna drie jaar na haar tweede echtgenoot, op 18 maart 1903 te Zwolle, 75 jaar oud.
2. Hendrik Jan, geboren op 13 februari 1831 te Kampen. Hij trouwde op 20 oktober 1853 te Zwolle met Christina Hendrika van den Broek (geboren op 12 september 1829 te Barneveld en overleden op 25 februari 1891 te Oegstgeest. Hendrik Jan en Christina zijn gescheiden, maar ik heb het jaar waarin dat plaatsvond nog niet gevonden. Ook heb ik nog geen kinderen van dit echtpaar gevonden, noch het overlijden van Hendrik Jan.
3. Roelof, geboren op 25 september 1833 te Kampen. Hij overleed op 6 februari 1907 te Zwolle, 74 jaar oud. Over hem heb ik nog geen verdere gegevens.
4. Albert Jan, geboren op 7 mei 1839 te Zwolle. Hij trouwde op 22 oktober 1863 te Zwolle met Catharina Carolina Smit (geboren te Zwolle op 27 juli 1838 en overleden op 7 oktober 1907 te Zwolle, 69 jaar oud). Albert Jan was achtereenvolgens ijzergietersknecht, arbeider en stucadoor. Hij overleed op 3 november 1906 te Zwolle, 67 jaar oud. Tussen 1863 en 1876 kregen Albert Jan minstens 5 kinderen, waarvan van één, Derk Antonie, bekend is dat deze op 29 januari 1901 te Zwolle trouwde met Johanna Noortman en daarbij verder nageslacht verwekte.

Jan Hermen is diverse malen van beroep veranderd. Ik moet nog in de akten kijken wanneer dat precies was. Al vrij kort na zijn huwelijk werd Jan Hermen schipper, en verhuisde tussen 1833 en 1839 met zijn gezin naar Zwolle. Aan het einde van zijn leven was Jan Hermen schutter (waarschijnlijk dus sluiswachter). Jan Hermen overleed op 24 november 1839, 37 jaar oud, en maar een half jaar na de geboorte van zijn jongste zoon Albert Jan. De oorzaak van zijn overlijden is onbekend, maar gezien de jonge leeftijd van Jan Hermen zou dat misschien wel de cholera kunnen zijn, die in die tijd grote aantallen slachtoffers maakte. Zijn weduwe Maria Vos trouwde (2) op 15 oktober 1850 met de weduwnaar Derk Wiesel (geboren op 25 december 1806 te Zwolle en overleden vóór 1885). Maria overleed op 14 maart 1885 te Zwolle, 80 jaar oud.

post nr 19: oorsprong van de achternaam van den Berg

Via Karel van den Berg kreeg ik een suggestie (die ik ook al een keer eerder was tegengekomen)over de naam van den Berg. Het is natuurlijk alleen een speculatie, omdat van Daniël geen gegevens in Steenwijk zelf zijn gevonden (zie de bijdragen over de eerste generatie van den Berg).

Heeft het gezin van Jan Harmenszoon, dat aanvankelijk in Steenwijk woonde wellicht daarna in de Steenwijkse buurtschap Berg, tussen Steenwijk en Steenwijkerwold, gewoond of ergens anders in de heuvelachtige buurten van Steenwijkerwold en heeft men zij zoon Daniel Jansz. toen deze naar een hoger gebied verhuisde, in zijn nieuwe woonplaats "van den Berg" genoemd?

Hieronder zie je een kaart van het bosgebied tussen Steenwijk en Steenwijkerwold waar de Woldberg te zien is. Op de site van de VVV van Steenwijk vind je meer info over de Woldberg (30 meter hoog).

post nr 18: eerste generatie van den Berg: Jan Harmen (van den Berg)

Via het internet zijn diverse invullingen/suggesties voor de mansnaam van de eerste generatie te vinden. Die zijn allen gezocht in Steenwijk. Een daarvan is Jan Harmen die daar in 1692 getrouwd is met Maria Lamberts, beide afkomstig uit Oldenzaal. Het echtpaar is toen in Zuidveen ging wonen. Verder is over dit echtpaar niets bekend, ook niet of zij kinderen hebben gekregen.

De feiten waarover wij beschikken rechtvaardigen deze en andere genoemde namen niet. Daniël Jansz van den Berg is gehuwd met Johanna Worst (dochter van Jan Thijsz Worst en Jannegien Berends) in het jaar 1735 in Kampen. Uit dit huwelijk zijn in Kampen drie kinderen bekend. De eerstgeborene was een meisje, geboren in 1736. Volgens de vernoemingsregels zou zij genoemd moeten zijn naar de moeder van haar moeder. Van deze regel werd soms afgeweken om een eerdere echtgenote te vernoemen teneinde die aan de vergetelheid te ontrukken. De voorgangster van Jannegien Berends als echtgenote van Jan Worst was Hermina Smits. De eerstgeboren dochter Johanna Worst werd niet Jannegien maar Hermina genoemd.
Het tweede kind, de eerste zoon, geboren in 1737, werd volgens de regel genoemd naar de vader van de vader. Dit kind werd volgens het doopregister Jan genoemd, maar uit latere gegevens kan met zekerheid worden afgeleid dat zijn volledige naam Jan Harmen was. Dus moet vader Daniël een zoon zijn geweest van een Jan Harmen. De naam Harmen heeft niets van doen met Hermina als naam van de eerste echtgenote van Daniël Jansz. Hermina Smits was afdoende vernoemd door de naamgeving van de zuster van Jan Harmen. Zelfs als Hermina al gestorven was toen haar broer Jan Harmen werd geboren, zou Harmen niet gezien moeten worden als het opnemen van de naam Hermina, omdat daarvoor gewacht zou worden op de geboorte van een meisje.

Wanneer gezocht wordt naar de ouders van Daniël Jansz van den Berg dan moet gezocht worden naar een Jan Harmen. Van Daniël Jansz weten we dat hij in de registratie van zijn huwelijk vermeld is als jongeman van Steenwijk. Dat betekent dat hij daar woonde ten tijde van het huwelijk. Daarmee is dus niets aangegeven over de plaats waar hij geboren is.

Of de Jan Harmen die de vader was van Daniël Jansz nog achterhaald kan worden is twijfelachtig. We weten nog niet eens of hij al 'van den Berg' werd genoemd. In Steenwijk is geen Jan Harmen of een Jan Harmen van den Berg gevonden die een zoon Daniël heeft laten dopen.

Er is reden om behalve in Steenwijk in Wilsum te zoeken. Jan Harmen, de zoon van Daniël, werd in 1751 op 13-jarige leeftijd in Kampen wees. Sindsdien ontbreekt van hem elk spoor totdat hij in 1767 met attestatie van Wilsum naar Ommen gaat. Wilsum ligt vlak bij Kampen aan de overzijde van de IJssel. Het is denkbaar dat hij na de dood van zijn moeder daar bij familie is ondergebracht. Dit zou familie van zijn vader kunnen zijn geweest.
Maar ook in Wilsum en het nabij gelegen IJsselmuiden (waar de naam Van den Berg zeer frequent voorkomt) is geen Jan Harmen (van den Berg) gevonden van wie toentertijd een zoon Daniël is gedoopt.

Wat als zeker beschouwd kan worden is dat de vader van Daniël Jansz van den Berg of alleen Jan Harmen of Jan Harmen van den Berg heette en dat hij vermoedelijk in de omgeving van Kampen heeft gewoond.

post nr 17: het voorgeslacht van Maria Hendriks Kort

Maria Hendriks Kort (generatie 2) werd op 27 september 1722 te Hoogeveen gedoopt als dochter van Hendrik Jans Kort en Grietien Geerts. Zij trouwde waarschijnlijk voor 1742 met Hendrik Roelofs Wikker

Hendrik Jans Kort trouwde met Grietien Geerts (generatie 1) , waarschijnlijk vóór 1720. Het echtpaar kreeg tussen 1720 en 1729 te Hoogeveen zes kinderen: drie Maria’s en drie Elsjens. Waarschijnlijk zijn minstens vier van deze kinderen op jonge leeftijd overleden. Alleen van onze Maria is meer bekend (zie boven).

Van de ouders van Hendrik Jans Kort is niets bekend. Wel van die van Grietien Geerts:
Geert Jans en Elsjen Hendrix (generatie 0). Geert kwam van Huppen, Lünenburg, en trouwde in januari 1693 te Hoogeveen met Elsjen Hendrix uit Hoogeveen. Er zijn geen doop- of geboortegegevens van hun kinderen bekend. Het is weliswaar niet zeker dat dit de ouders van Grietien zijn, maar vanwege de vernoeming van de kinderen van Grietien lijkt dit wel waarschijnlijk.

Informatie over Elsjen Hendrix en haar voorgeslacht vind je op de volgende (elkaar soms tegensprekende) sites:

• de kwartierstaat van Jaap en Sascha Bouwman (kijk naar de nrs 6636/6637 om Geert terug te vinden; er zijn op deze site nog diverse andere voorouders van mij te vinden).
• de site van Henk Elsinga
• de site van de Historische kring Hoogeveen

Kees van den Berg heeft er nog eens wat beter naar gegeken. Zijn conclusies vind je in post nr 36.

post 16: het voorgeslacht van Grietje Roelofs Wickers

Op de site van de familie Wikker kun je alle genealogische gegevens over de familie Zwikker vinden. De nummering van de generaties komt overeen met mijn eigen nummering. In het kort (dus zonder alle andere kinderen erbij):

Roelof Hendriksz Wikker (generatie 3) is gedoopt op zondag 14 oktober 1742 in Hoogeveen. Hij trouwde in 1762 te Hoogeveen met Jantien Wolters. Roelof Hendriksz is (volgens G. Jue) overleden omstreeks 1778, ongeveer 36 jaar oud. Jantien is gedoopt op zondag 3 maart 1737 te Hoogeveen als dochter van Wolter Stevens en Jantien Derks. Jantien is overleden vóór 1781, ten hoogste 44 jaar oud, en op 7 september 1782 wordt Egbert Klaas Snippe tot hoofmomber benoemd over de 3 onmondige kinderen van Roelof Hendrik Wikker en Jentje Wolters. Roelof en Jantien waren de ouders van Grietje Roelofs Wickers, die met Berend van den Berg trouwde.
Gegevens over het voorgeslacht van Jantien kun je vinden op een andere pagina van de familie Wikker en van Henk Elsinga over de familie Vogelsanck. Op de site van de familie Wikker komt de nummering van de generaties weer overeen met die van mij.

Hendrik Roelofs de Wikker (generatie 2) is gedoopt op zondag 30 januari 1718 te Hoogeveen. Hij trouwde in 1742 te Hoogeveen met Maria Hendriks Kort. Maria is gedoopt op zondag 1 juni 1721 te Hoogeveen als dochter van Hendrik Jans Cort en Griete Geerts. Hendrik en Maria waren de ouders van Roelof Hendriks Wikker. Over het voorgeslacht van Maria Kort vind je in een andere bijdrage meer gegevens.

Roelof Frens (generatie 1) is geboren omstreeks 1690 in Nijeveen. Roelof trouwde op 6 november 1707 te Hoogeveen met Jantien Hendriks. Jantien Hendriks is te Hoogeveen begraven op maandag 25 mei 1767. Van haar is verder niets bekend. Roelof en Jantien waren de ouders van Hendrik Roelofs de Wikker.

Kees van den Berg heeft er nog eens wat beter naar de genoemde bronnen gegeken. Zijn conclusies vind je in post nr 36.

post nr 15: het huis van Karel van den Berg (Berendsz)

Op deze oude aardrijkskunde schoolplaat "De IJseldelta bij Kampen [zicht over hoofdstraat met riviersplitsing]" van B. Bueninck uit 1927 moet volgens de overlevering het huis van de winkelier Karel van den Berg te zien zijn. Karel van den Berg woonde met Maria van Ommen blijkens hun overlijdensaktes in de Karpersteeg op nummer 5. Of de nummering overeenkomt met de huidige nummering is de vraag. Ik ben er altijd van uitgegaan dat hun huis vrij dicht bij de Oudestraat stond, grenzend aan een pand gelegen aan de Oudestraat. De Karpersteeg ligt ten westen ( op de plaat aan de linkerkant) van de Oudestraat. Hun huis zou dan langs de linkerrand van de plaat in de buurt van het midden gestaan moeten hebben.
Karel was geboren te Kampen op 31 juli 1809 als zoon van Berend van den Berg en Grietje Wickers. Er zijn veel notariële akten bekend waarin Karel voorkomt, en hij moet ook een rol gespeeld hebben bij de Afscheiding in Kampen en bij het ontstaan van de Theologische Hogeschool. Hierover later meer.

post nr 14: Daniël van den Berg (Jan Harmenszoon)

Hoewel deze Daniël van den Berg geen voorouder van ons is, is het toch interessant om iets over hem te vertellen omdat hij net als zijn vader witwerker was, en omdat zijn zoon Dirk en kleinzoon Rutger een vergelijkbaar beroep hadden, namelijk rijksveldwachter. Over vilders, witwerkers, armenjagers en veldwachters komt later nog een bijdrage. Hier houden we het bij Daniël zelf.

Daniël werd op 22 juli 1770 in Ommen gedoopt als oudste zoon van de 'vilder' Jan Hamen van den Berg en Clara Eschmeijer. Toen zijn moeder in 1790 overleed, vertrok zijn vader met de kinderen naar Kampen om daar 'stadwitwerker' te worden. Jan Harmen overleed te Kampen op 8 december 1794, en waarschijnlijk bleven de jongere broers Gerrit, Berend en Willem en zuster Anna een tijd bij Daniël in huis. Bij de volkstelling van 1795 worden er in ieder geval 6 personen vermeld in het huis van Daniël. Vlak na de momberstelling van zijn broers en zus trouwt Daniël op 23 november 1796 te Kampen met Dirkje Hendriks Post (geboren te Kampen in 1777 als dochter van Hendrik Aartsen Post en Willempjen Dirksen Meijers).

Het echtpaar kreeg de volgende kinderen:

1. Clara, geboren op 24 september 1797 te Kampen. Clara trouwde op 26 mei 1825 te Kampen met de wolwerker/arbeider Klaas Dalhoff (geboren 7 maart 1797 te Zutphen als zoon van Coenraad Dalhoff en Mietje Dwarts). Bij dit huwelijk werden twee kinderen (Gerharda en Gerharda Sophia) erkend en gewettigd. Clara overleed op 24 maart 1836 te Kampen (39 jaar oud), waarna Klaas op 22 september 1836 te Kampen hertrouwde met Joanna van Hulzen. Klaas overleed op 23 oktober 1856 te Kampen.
2. Hendrik, geboren op 8 juni 1800 te Kampen en begraven te Kampen op 4 april 1801.
3. Hendrik, geboren op 11 april 1802 te Kampen. Hendrik werd korporaal in de Nationale Militie en overleed op 18 maart 1832 te Kampen (30 jaar oud).
4. Janna Hermina, geboren op 2 januari 1805 te Kampen en begraven te Kampen op 21 maart 1805.
5. Jan Herms, geboren op 27 mei 1806 te Kampen en begraven te Kampen op 10 jui 1806.
6. Dirk, geboren op 1 maart 1810 te Kampen. Dirk werd timmerman, maar na zijn huwelijk te Kampen op 18 december 1834 met Gezina van Hulzen (geboren te Kampen op 4 januari 1809 als dochter van Ruth van Hulzen en Susanna Holterman, zuster van Joanna) vertrok Dirk naar Vollenhove om daar rijksveldwachter te worden. Later oefende Dirk hetzelfde beroep uit in Haaksbergen, waar hij geregtsdienaar genoemd werd. Na zijn pensioen ging Dirk in Hengelo wonen, waar hij broodverkoper werd. Gezina overleed daar op 14 januari 1879. Dirk vertrok waarschijnlijk naar Amsterdam, en ik heb zijn overlijden nog niet kunnen vinden.
7. Janna, geboren op 27 februari 1813 te Kampen. Janna trouwden te Kampen op 13 juni 1833 met de metselaar Evert Jan Beks (geboren te Kampen op 13 mei 1810 als zoon van Melius Beks en Willempje Lukas). Janna overleed te Kampen op 30 juni 1866 (53 jaar oud) en Evert Jan overleed twee dagen later, op 2 juli 1866.

post nr 13: Jan van den Berg (Berendszoon)

Jan van den Berg werd op 29 oktober 1813 te Kampen geboren als zoon van Berend van den Berg en Grietje Roelofs Wicker. Toen Jan 11 jaar oud was overleed zijn vader Berend (9 september 1824), waarna zijn moeder Grietje op 21 februari 1828 te Kampen hertrouwde met de weduwnaar Jan Willem Hubach. Ik moet nog (via evt momberstellingen) onderzoeken wat er met Jan gebeurde, want daar is nog niet veel over bekend. Alleen dat Jan Willem Hubach waarschijnlijk in 1836 te Kampen overleed (moet ik nog nazoeken). Moeder overleed op 24 juni 1837 te Kampen (vlak na het huwelijk van Jan) als weduwe van Jan Willem Hubach.

Jan trouwde op 13 mei 1837 te 's Hertogenbosch met de dienstmeid Alberdina van Lent. Alberdina was blijkens haar doopextract (!) op 30-08-1812 te Cuijk en Sint Agatha gedoopt (RK) als dochter van de opzigter van landerijen Adriaan van Lent en Petronella van de Logt (overleden te Cuijk en St Agatha op 11 oktober 1826). Jan wordt op zijn trouwdag vermeld als flankeur bij het derde Bataillon der zevende afdeeling Infanterie. Getuigen van het huwelijk waren dan ook twee sergeants, een hoornblazer en een mede-flankeur van het battalion van Jan (Johannes Andriessen, Albertus Luttenberg, Christiaan Plettenberg en Jan Nibbig).

Bij de huwelijksbijlagen zaten acten van onvermogen, waaruit blijkt dat Jan en Alberdina beiden geen geld had om voor zijn huwelijksakte te betalen. Jan's moeder Grietje had op 27 februari al schriftelijk toestemming gegeven in een acte gepasseerd voor de Kamper notaris Jan Meijlink. Alberdina's vader had blijkens een acte gepasseerd op 15 mei voor de Bossche notaris Franciscus Joannes Matthias Rits schriftelijk toestemming gegeven. Ook van het leger kreeg Jan toestemming tot dit huwelijk: Jan had aan zijn verplichtingen voor de Nationale Militie voldaan (akte dd 21 februari, nr 189). en de heer kolonel stond het toe (akte dd 12 februari). Verder zat er nog een signalement van Jan bij (zie elders) en werd nog vermeld dat Jan van lichting 1832 was (dus vanaf toen al in dienst?) en sinds een jaar in Den Bosch woonde. Verder kunnen we uit het feit dat slechts 8 dagen na het huwelijk het eerste kindje van Jan en Alberdina wordt geboren opmaken dat Alberdina hoogzwanger was tijdens het huwelijk.

Van de adressen waar Jan en Alberdina in Den Bosch gewoond hebben zijn momenteel alleen de volgende bekend:

• Hinthamerstraat (in den gansenpoort): bij de geboorte van hun eerste kindje (1837)
• Militaire Caserne het Maagdenhuis, Jacobskerkhof: bij de geboorte van hun tweede kindje (1839)

Ik heb nog geen gelegenheid gehad om in Den Bosch te zoeken naar kinderen die na 1839 zijn geboren. Ook heb ik nog niet alle plaatsen waar Jan als beroepsmilitair gewoond heeft kunnen nagaan. Pas na 6 jaren vind ik weer een spoor terug in de stad Terneuzen, na 7 jaren in Breda en na 18 jaren Leeuwarden. Jan en Alberdina kregen de volgende kinderen (de lijst is dus incompleet):

1. Bernardus Christiaan, geboren op 21 mei 1837 te Den Bosch, waarschijnlijk vernoemd naar zowel de vader van Jan als naar zijn vriend en collega Christiaan Plettenberg.
2. Adriaan Nicolaas, geboren 8 januari 1839 te Den Bosch, en aldaar overleden op 20 maart 1840 (ruim 14 maanden oud). Adriaan was vernoemd naar zijn opa van moederskant.
3. Johanna Hendrina Maria, geboren op 7 februari 1842 te Maastricht.
4. Frederik Lodewijk Peter, geboren op 16 november 1843 te Maastricht. De naam Lodewijk is mogelijk een vernoeming naar Lodewijk Trap, een collega van Jan die ook in Leeuwarden getuige was bij diverse aangiften.
5. Margaretha Pieternella Maria, geboren op 8 maart 1845 te Terneuzen, en overleden op 23 februari 1846 te Breda.
6. Jan Wilhelmus, geboren op 8 december 1846 te Breda.
7. Johanna Margaretha Petronella, geboren op 28 mei 1848 te Den Bosch. De naam Petronella verwijst naar oma van moederskant.
8. Margrieta Gerarda, geboren op 23 maart 1851 te Willemstad. Vreemd genoeg blijft Margrieta in Willemstad wonen, terwijl de rest van het gezin naar Veere verhuist, en later (in 1853) naar Leeuwarden. Margrieta komt pas op 9 april 1857 naar Leeuwarden toe (6 jaar oud).
9. Carolina Maria, geboren op 2 april 1853 te Veere en overleden op 30 april 1854 te Leeuwarden.
10. Adriaan, geboren op 29 september 1855 te Leeuwarden en aldaar overleden op 5 april 1857 (18 maanden oud).
11. Elisabeth Maria, geboren op 10 oktober 1857.

Wat de militaire carrière van Jan betreft, is nu bekend dat hij zijn hele carrière soldaat bleef tot aan zijn pensioen in 1861. Meer gegevens uit het militair stamboek vind je post nr 37.

post nr 12: Jan Harmen van den Berg

Jeugd in Kampen en Wilsum
Jan Harmen van den Berg werd op 8 september 1739 te Kampen in de Buitenkerk gedoopt als tweede kind van het echtpaar Daniël Jans van den Berg en Johanna Worst. Vóór hem was er een zus (Harmina), die op jonge leeftijd moet zijn overleden, en na hem werd er een broertje Teijs geboren.
Vader Daniël moet ergens tussen 1742 en 1748 zijn overleden, want in de volkstelling van 1748 woont moeder Johanna (als weduwe) samen met twee kinderen onder de tien jaren (dat moeten dus Jan Harmen en Thijs zijn) in een huis op de Burgwal (Buiten Quartier). Moeder Johanna overlijdt en wordt op 31 maart 1751 in de Buitenkerk van Kampen begraven (46 jaar oud). Jan Harmen was toen dus nog maar 11 jaar oud. Waar Jan Harmen toen naar toe ging weet ik niet (weeshuis/familie in Wilsum? Ik heb niets in momberboeken gevonden). Wel is het waarschijnlijk dat Jan Harmen zijn latere vrouw in Wilsum heeft ontmoet, want daar woonde en (J)Anna Eschmeijer: een jongere zuster van Clara die met de amptsdienaar/armenjager/vilder Willem Hendrik Wienbeld was getrouwd. Wellicht leerde Jan Harmen daar zijn toekomstige beroep.

Ommen: vilder
Een Jan Harmen van den Berg is in 1767 met attestatie van Wilsum in Ommen binnengekomen. Hij vestigde zich in de buurtschap Siese, tegenwoordig Seese (ten zuiden van Ommen). Bij zijn naam is vermeld 'de viller' (Lidmatenboek Ommen 327). Als Jan Herman, j.m. van Ommen, trouwde hij met Clara Eschmeijer, j.d. van Wijhe, 1 november 1767 Wijhe (Trouwboek Wijhe 545A). Clara is gedoopt op 22 juli 1742 te Wijhe als dochter van Jannes Eschmeijer en Trijntje Hendriks. Waarschijnlijk was schoonvader Jannes Eschmeijer armenjager, een beroep dat vergelijkbaar was met dat van vilder.
Jan Harmen is geen poorter van Ommen geworden (over de reden hiervan volgt later nog een bijdrage rond het thema 'Vilder'). Wel komt Jan Harmen voor op de lijst van manschappen die bezwaar aantekenen tegen 'het leren van de wapenhandel of Exercitie' d.d. 22 november 1784 (archief Ommen nr.168). Dat kan niet anders betekenen dan dat Jan Harmen dus prinsgezind was en tegenstander van de patriotten.
Jan Harmen en Clara kregen samen tien kinderen (zie een andere bijdrage), waarvan er verschillende nog vrij jong waren toen Clara in 1790 (48 jaar oud) te Ommen overleed. Dat zal (zie hierna) dus vóór 30 oktober 1790 zijn geweest.

Kampen: witwerker
Vrij snel daarna moet Jan Hermen naar Kampen vertrokken zijn, want in het lidmatenboek van Kampen staat dat Jan van den Berg met attestatie van de kerk van Ommen (bl 45) binnen in de Hervormde gemeente te Kampen voor kerst 1790. In Kampen is Jan van den Berg als stadswitwerker aangesteld en heeft hij 30-10-1790 de eed afgelegd op de instructie voor de stadswitwerker. Uit de instructie blijkt dat het gaat om het opruimen van kadavers van vee, d.w.z. het villen en begraven in een vilkuil. Hij moet op de kades aangespoelde krengen van honden, katten en andere dieren in de IJssel teruggooien zodat ze door de rivier afgevoerd worden. In geval van hondsdolheid moet hij alle loslopende honden doodslaan en in de rivier werpen. Ook heeft hij een taak bij het brandmerken (het heten maken van het ijzer en het brengen van het ijzer met de vuurpot naar het schavot), het onthoofden (het aanbrengen van zand op het schavot), het ophangen (het graven van een gat onder de galg en het later dichtgooien). Voorts moet hij het schavot opruimen en schoonmaken en ook gaten graven voor zelfmoordenaars. Ook de oudste zoon van Jan Harmen, Daniël (op dat moment al 20 jaar oud) wordt (in de volkstelling van 1795) als witwerker vermeld

Overlijden
Jan overleed 8 december 1794 in Kampen (57 jaar oud). Pas op 30-08-1796 zijn over zijn kinderen Gerrit, Berend, Anna en Willem als voogden aangesteld: Claes Hoesbergen en Lambert Bos. Waarom dat zo lang geduurd heeft, weet ik niet.

post nr 11: Jan Harmen van den Berg en zijn ouders

Jan Harmen van den Berg werd op 08-09-1737 in Kampen (Buitenkerk) gedoopt als zoon van Daniël Jans van den Berg en Johanna Worst. Zijn doopnaam was gewoon Jan, wat wel wat ruimte laat voor de vraag of deze doop en deze ouders wel de juiste zijn. Wat ervoor pleit, is dat de eerste zoon van Jan Harmen later Daniël genoemd wordt. Jan Harmen wordt altijd Jan van den Berg genoemd (bij het dopen van zijn kinderen in Ommen en daarna bij zijn aanstelling te Kampen), behalve in de attestatie van Wilsum uit 1767 (Jan Harmen) en in de registratie van zijn huwelijk in 1767 (Jan Herman). Ook bij zijn kleinzoon Jan Harmen vind je de ene keer dat hij vermeld wordt als Jan Harmen (bv bij zijn geboorte en huwelijk) en de andere keer alleen als Jan (bij de geboorteaangifte van zijn kinderen).

post nr 10: de eerste generatie vd Berg is onzeker

We zijn er vandaag achter gekomen dat onze eerste generatie waarschijnlijk niet klopt. In het doopboek van Steenwijk komen maar drie vermeldingen van een Daniël voor, en voor geen van beide zijn als ouders Jan Harmensz en Maria Lamberts genoemd (waarvan wij eerst het vermoeden hadden dat dit de ouders van Daniël moesten zijn). Ook zijn er in Steenwijk geen kinderen van Jan Harmensz en Maria Lamberts gedoopt. Dit maakt de verbinding tussen Daniël en deze twee mensen wel heel erg zwak en onzeker. In de doopboeken van Steenwijkerwold komt de naam Daniël zelfs helemaal niet voor.
Als Daniël in Steenwijk gedoopt is, zijn er de volgende drie mogelijkheden:

1. Daniël, gedoopt juni 1692 te Steenwijk als zoon van Evert Daniëls en Hilligjen Jans. Evert kreeg tussen 1668 en 1700 8 kinderen (in 1670 ook al een Daniël). Pas vanaf 1692 werd Hilligje als moeder genoemd (was er sprake van een tweede huwelijk?). Vanwege de voornaam van deze vader lijkt het mij niet aannemelijk dat dit echtpaar de ouders zijn van onze Daniël. Ook het geboortejaar van Johanna Worst (1705), de latere vrouw van Daniël, maakt dit onwaarschijnlijk: Daniël zou bij zijn huwelijk dan 43 jaar oud zijn geweest.


2. Daniël, gedoopt 6 juli 1707 te Steenwijk als zoon van Jan Hendriks en Petertjen Douwes. Dit echtpaar kreeg tussen 1706 en 1709 drie kinderen (in 1706 ook al een Daniël). Dit echtpaar zou als het gaat om de datum het meest in aanmerking komen. Alleen pleiten de gangbare vernoemingsregels hiertegen (zie het commentaar van Kees).


3. Daniël, gedoopt april 1718 te Steenwijk als 'kind van een Heijden'. Deze lijkt me niet helemaal logisch, want dan zou Daniël 13 jaar jonger dan zijn latere vrouw zijn.

Kortom, er valt momenteel niet met zekerheid een uitpraak te doen over wie de ouders zijn van onze Daniël. Ook de lidmatenregisters van Steenwijk kunnen ons hierbij niet helpen: er komt geen enkele Daniël in voor! Noch als jongeman die daar is opgegroeid, noch als nieuw lid dat met attestatie is binnengekomen.

post nr 9: de kinderen van Berend van den Berg en Grietje Wicker

Het echtpaar Berend van den Berg en Grietje Roelofs Wicker trouwde op 7 juni 1802 te Kampen, en kreeg de volgende kinderen:
1. Jan Hermen, gedoopt 18 juli 1802 te Kampen en overleden op 24 november 1839 te Zwolle (37 jaar oud). Jan Hermen was spinner/schipper/schutter en trouwde op 28 augustus 1828 te Zwolle met Maria Vos (breidster, gedoopt op 30 september 1805 te Zwolle [RK] als dochter van Hendrikus Vos en Petronella Kladde, overleden na haar tweede huwelijk met Derk Wiesel, dus na 15 oktober 1850)
2. Roelof, geboren 10 december 1804 te Kampen en begraven 24 december 1804 te Kampen.
3. Roelof, geboren 24 maart 1806 te Kampen en overleden op 19 april 1873 te Kampen (67 jaar oud). Roelof was arbeider/schipper/facteur en trouwde op 25 januari 1827 te Kampen met Antonia Hofman (dienstbode, geboren 10 juli 1808 te Kampen als dochter van Hendrik Hofman en Johanna van Goor, overleden op 11 januari 1891 te Delft). Medeblogger Kees van den Berg is een afstammeling van deze Roelof.
4. Karel, geboren 31 juli 1809 te Kampen en overleden op 28 februari 1884 te Kampen. Karel was arbeider/trijpwever/koopman en trouwde op 15 januari 1829 te Kampen met Maria van Ommen (geboren op 23 augustus 1808 te Kampen als dochter van Willem van Ommen en Marijgje Dasveld, overleden op 21 maart 1903 te Kampen). Ik stam van deze Karel af.
5. Jan, geboren op 29 oktober 1813 te Kampen. Jan trouwde op 13-05-1837 te 's Hertogenbosch met Alberdina van Lent (geboren op 30-08-1812 te Cuijk en Sint Agatha als dochter van Adriaan van Lent en Peronella van de Logt. Inmiddels heb ik gevonden dat dit echtpaar naar Leeuwarden verhuisde en daar in 1855 en 1857 twee kinderen kreeg. Hopelijk kom ik binnenkort hiermee verder!